ABD-İran savaşında son durum: İran 14 maddelik planı Pakistan’a iletti

ABD ile İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattıkları çatışmaların ardından bölgede başlayan süreç, ateşkes ve diplomatik temaslara rağmen tamamen sona ermiş değil. ABD ile İran arasında yürütülen barış görüşmeleri, Pakistan’ın arabuluculuğunda devam ederken tarafların karşılıklı taleplerini iletmeyi sürdürdüğü ve müzakere sürecinde henüz kalıcı bir uzlaşıya varılamadığı ifade ediliyor.

Ateşkes süreci ve karşılıklı temaslar

8 Nisan 2026’da ABD ile İran arasında varılan geçici ateşkesin ardından Orta Doğu’da tansiyon kısmen düşse de, bölgedeki kırılgan yapı devam etti. Ateşkesin Pakistan’ın arabuluculuğunda sağlandığı ve iki hafta süreyle karşılıklı geçiş anlaşması yapıldığı bildirildi.

ABD Başkanı Donald Trump, ateşkes sürecinde Hürmüz Boğazı’nın uluslararası geçişe açılmasının temel şartlardan biri olduğunu açıklarken, bu süreçte ticari gemilerin yeniden geçişe başladığı ve enerji piyasalarında kısa süreli bir rahatlama yaşandığı aktarıldı. Ancak sürecin kalıcı bir barışa dönüşmediği ve taraflar arasında görüş ayrılıklarının sürdüğü belirtildi.

Hürmüz Boğazı merkezli gerilim

Ateşkesin ardından Hürmüz Boğazı çevresindeki gelişmeler, sürecin kırılganlığını yeniden ortaya koydu. İlk etapta boğazın yeniden açılmasıyla ticari gemilerin geçiş yaptığı bildirilirken, kısa süre sonra bölgede yeni gerilimlerin yaşandığı ifade edildi.

İran yönetiminin, İsrail’in Lübnan’daki operasyonlarını gerekçe göstererek Hürmüz Boğazı’nda yeniden kısıtlama yönünde adımlar attığı, bu durumun ABD ile İran arasındaki tansiyonu tekrar yükselttiği aktarıldı. ABD tarafının ise buna karşılık bölgede askeri varlığını sürdürdüğü ve sürecin “nihai anlaşma” sağlanana kadar devam edeceğini açıkladığı belirtildi.

Pakistan’da yürütülen barış görüşmeleri

10 Nisan’dan itibaren Pakistan’ın başkenti İslamabad’da başlayan yeni diplomatik temaslarda, Hürmüz Boğazı’nın statüsü, İran’a yönelik yaptırımlar, ABD’nin bölgedeki askeri varlığı ve İran’ın füze programı gibi başlıkların masaya yatırıldığı bildirildi.

Görüşmelerde bazı konularda ilerleme sağlandığı belirtilse de, taraflar arasında özellikle ABD’nin “maksimalist talepleri” nedeniyle ciddi görüş ayrılıklarının ortaya çıktığı ifade edildi. İran tarafı, müzakerelerin çıkmaza girmesinden ABD’nin yaklaşımını sorumlu tutarken, sürecin ilerleyebilmesi için yeni diplomatik formüllerin değerlendirildiği kaydedildi.

İran’ın 14 maddelik planı ve talepleri

İran Meclis Başkan Yardımcısı Ali Nikzad tarafından yapılan açıklamada, Hürmüz Boğazı için 14 maddelik yeni bir yönetim planı hazırlandığı ve bu planın Pakistan üzerinden ABD tarafına iletildiği bildirildi.

Söz konusu planda İran limanlarına yönelik deniz ablukasının kaldırılması, yurt dışındaki varlıkların serbest bırakılması, yaptırımların aşamalı olarak hafifletilmesi ve savaş nedeniyle oluşan zararlar için ABD’den tazminat talep edilmesi gibi maddelerin yer aldığı ifade edildi. Ayrıca İsrail gemilerinin Hürmüz Boğazı’ndan geçişine izin verilmeyeceği ve düşmanca faaliyetlerde bulunan ülkelere yönelik ek şartlar getirileceği belirtildi.

ABD’nin tepkisi ve artan askeri gerilim

ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın sunduğu 14 maddelik planın inceleneceğini ancak mevcut haliyle kabul edilebilir olmadığını ifade etti. Trump, ABD’nin askeri seçeneklerinin hala güçlü olduğunu vurgulayarak sürecin farklı yönlere evrilebileceğini dile getirdi.

Bölgede diplomatik temaslar sürerken askeri gerilim zaman zaman arttı. Hürmüz Boğazı çevresinde yaşanan bazı olaylarda karşılıklı suçlamalar gündeme gelirken, ticari gemiler ve tankerlerle ilgili gelişmeler tansiyonu yükseltti. Öte yandan Türkiye’nin de sürece diplomatik girişimlerle dahil olduğu, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın İranlı mevkidaşıyla görüşerek barış müzakerelerinin son durumunu değerlendirdiği aktarıldı.

Taraflar arasında Pakistan aracılığıyla yürütülen temasların devam ettiği, ancak şu aşamada kalıcı bir barış anlaşması için net bir uzlaşının oluşmadığı belirtiliyor.