Anayasa Mahkemesi Başkanı Kadir Özkaya, yapay zekânın yargıda hâkimin yerine karar veren veya hâkimin üzerinde otorite kuran bir mekanizmaya dönüşmemesi gerektiğini söyledi. Özkaya, Özbekistan’ın Semerkant kentinde 1-2 Ekim 2026 tarihlerinde düzenlenen Asya Anayasa Mahkemeleri ve Muadili Kurumlar Birliği VII. Kongresi’nde yaptığı konuşmada, teknolojinin yargı mensuplarının çalışmalarını destekleyen bir araç olarak kullanılabileceğini vurguladı.
Kadir Özkaya yapay zekâ için ne dedi?
Özkaya’nın temel mesajı, nihai yargısal değerlendirmenin hâkime ait olması gerektiği yönünde oldu. Anayasa Mahkemesinin 6 Ekim tarihli resmî açıklamasına göre Özkaya, yapay zekânın hâkimin daha iyi düşünmesine ve daha verimli çalışmasına yardımcı olabileceğini ancak karar veren bağımsız bir otoriteye dönüşmemesi gerektiğini belirtti.
Özkaya ayrıca hâkimin yapay zekâ tarafından üretilen çıktıyı anlayabilmesi, sorgulayabilmesi, doğrulayabilmesi, gerektiğinde reddedebilmesi ve farklı bir sonuca ulaşabilmesi gerektiğini ifade etti.
Kişisel veriler için hangi uyarıyı yaptı?
Mahkeme dosyalarının yapay zekâ sistemlerine aktarılmasında kişisel verilerin nasıl işlendiğinin ve hangi güvenlik tedbirlerinin uygulandığının açık biçimde belirlenmesi gerektiği Özkaya’nın konuşmasında öne çıkan başlıklardan biri oldu.
Bu yaklaşım, yapay zekânın yargıda kullanımını yalnız hız ve verimlilik açısından değil; veri güvenliği, denetlenebilirlik ve hâkim bağımsızlığı bakımından da ele alan bir çerçeve ortaya koyuyor.
AYM yapay zekâyı hangi alanlarda kullanıyor?
Özkaya, Anayasa Mahkemesinin kendi yazılım ekibi tarafından bireysel başvuru formlarını ve dosyalarını analiz edip özetleyen yapay zekâ destekli sistemler geliştirildiğini açıkladı.
Fiziki başvurulardaki taranmış belgelerin dijital metne dönüştürülmesinde de yapay zekâ destekli görüntü işleme teknolojilerinden yararlanıldığı belirtildi. Ancak bu sistemlerin teknik altyapısı, kullanılan modelleri ve doğruluk oranları resmî açıklamada ayrıntılı biçimde paylaşılmadı.
Bireysel başvuruların ne kadarı elektronik ortamda yapılıyor?
Resmî açıklamaya göre 1 Ekim 2025’ten itibaren avukatlar bireysel başvuruları UYAP üzerinden elektronik ortamda yapabiliyor. Özkaya, bu tarihten itibaren Anayasa Mahkemesine yapılan başvuruların yüzde 34’ünün elektronik ortamda gerçekleştiğini söyledi.
Bu oran Özkaya’nın kongredeki açıklamasına dayanıyor; araştırmada aynı veri ayrıca bağımsız bir istatistik tablosundan doğrulanmadı.
Semerkant Deklarasyonu nedir?
Kongrede anayasa yargısında dijitalleşme ve yapay zekâ kullanımına ilişkin hedefleri içeren Semerkant Deklarasyonu kabul edildi. Deklarasyonun tam metni ve bağlayıcılık niteliği bu araştırmada ayrıca incelenmediği için yeni bir hukuk kuralı veya bağlayıcı yargı düzenlemesi olarak değerlendirilmemeli.
Kadir Özkaya kimdir?
Anayasa Mahkemesinin resmî özgeçmişine göre Kadir Özkaya 1963 yılında Tarsus’ta doğdu. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Kamu Yönetimi Bölümünden 1985 yılında mezun oldu.
Özkaya, 21 Mart 2024’te Anayasa Mahkemesi Başkanlığına seçildi ve 20 Nisan 2024’te görevine başladı. Semerkant’taki konuşması yeni bir mevzuat değişikliği açıklaması değil, yapay zekânın anayasa yargısındaki kullanım sınırlarına ilişkin ilkesel değerlendirmeler içeriyor.